Haber

Kaşgarlı yetkili Ferhat Rozi mesleki eğitim okullarını anlattı

2019-03-18

(CRI, Yi Xin)

Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Konseyi, Cenevre'de Çin'in 3. Ulusal İnsan Hakları İnceleme Raporu'nu onayladı. Cenevre'deki görüşmelere katılan Çin heyeti üyesi Ferhat Rozi Çin Medya Grubu-CRI muhabirine konuştu.

Büyük Kaşgar Bölgesi Belediye Başkanı Ferhat Rozi, mesleki eğitimin aşırıcılıktan arındırmak için etkili bir önlem olduğunu ifade etti.

Çin'in Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi'nin güneybatısında yer alan Kaşgar'da yaşayan nüfusun %90'ı Uygur. Pek çoğu köylerde yaşıyor. 1990'lı yıllarından beri aşırıcı dini düşüncelerin nüfuzuyla birlikte Kaşgar'da halk arasında gelenek ve görenekler giderek muhafazakârlaşmaya başladı. Hayatın seküler yönü tamamen reddediliyor ve şiddet olayları artıyordu.

Ferhat Rozi uzun yıllardır Kaşgar'da yerel yönetimde hizmet veriyor. Rozi, radikal düşüncelerin öncelikle geleneksel yaşam tarzı üzerinden günlük yaşama sızdığı görüşünde:

"Örneğin düğünlerde dans edilmiyor ve şarkı söylenmiyordu. Babanın ya da annenin cenazesinde ağlamak yasaktı. Çünkü diyorlardı ki 'Allah'ın verdiği canı, Allah aldı, sen niçin ağlıyorsun?' Sigara ve içki yasaktı, gıdadan günlük yaşama kadar pek çok konuda 'helal ve helal olmayan' ayrımı belirsiz bir şekilde dayatılıyordu. İnsanlar okula gitmeyip, kitap okumayı ve televizyon izlemeyi reddediyordu. Hatta hastalananlar hastaneye bile gitmezlerdi."

'Aşırıcı görüşlerin Uygur adetleriyle alakası yoktur'

Ferhat Rozi, aşırıcılığın çok korkunç bir seviyeye ulaştığını ve bunların geleneksel Uygur adetleriyle uzaktan yakından alakası olmadığını söylüyor.

Öte yandan Cenevre'deki insan hakları toplantısına katılan Çin heyeti başkanı ve Çin Dışişleri Bakan Yardımcısı Le Yucheng, dün bir basın toplantısıyla bölgedeki gelişmelerle ilgili bilgi verdi.

1990'lı yıllarından beri "Üç kötü güç"ün Xinjiang'da çok sayıda şiddetli terör olayı gerçekleştirdiğini ve çok sayıda masum insanı öldürdüğünü ifade eden Le Yucheng, bu olayların bölgesel istikrara zarar verdiğini ve temel insan haklarını çiğnediğini vurgulayarak, terör eylemlerinin radikal dini akımlarla yakından ilişkili olduğuna işaret etti.

Le, Xinjiang'da uygulanan aşırıcılığı giderme önlemlerinin sonuç verdiğini, bunların terörü önlemek için hem bir arayış hem de uluslararası terörle mücadeleye bir katkı olduğunu belirtti.

Devletin yaptığı yoldan "helal değil" diye geçmiyorlardı

Le Yucheng şunları söyledi:

"Xinjiang'daki mesleki eğitim okullarını ziyaret ettiğimde oradaki öğrencilerin anlatımlarını dinledim. Onlar diyor ki, eskiden her türlü seküler alışkanlık reddediliyordu ve dışlanıyordu. 'Pan-İslamist' düşünce savunuluyordu. Müslüman olmayanların işlediği ürünler 'helal' olmadığı için kullanılmıyordu. Hükümetin inşa ettiği yollardan, yine 'helal' olmadığı gerekçesiyle geçilmiyordu. Öğrenciler zorla 'cihat' ve 'kâfirleri öldürme' videolarına maruz kaldıklarını söylüyorlardı."

Bu gidişata engel olmak için, Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi yasalar çerçevesinde bir dizi önlem alarak terörle mücadeleye başladı.

Bu önlemlerden biri, radikal düşüncelerden etkilenenleri, küçük suçlar işleyenleri kurtaracak ve onları terörizmin kurbanı olmaktan alıkoyacak mesleki eğitim okullarıdır.

Ferhat Rozi mesleki eğitim okullarındaki öğrencilerin, Çin'i karalamak isteyen bazı Batılı medya organlarında, "keyfi olarak tutuklanan Müslümanlar" gibi gösterildiğine dikkat çekerek, aslında bu kişilerin radikal düşüncelerden etkilenen, toplum için tehdit taşıyan hatta küçük suçlar işleyen kişiler olduklarını belirtti.

Ferhat Rozi bu okullardaki öğrencilerin lisan bilgilerini geliştirdikleri, aynı zamanda hukuk ve mesleki beceri eğitimi aldıklarını söyledi. Rozi'ye göre bu kazanımlar, ileride onların istihdam edilmelerini ve yoksulluktan kurtulmalarını kolaylaştıracak. Bölgeden gelen son haberlere göre, çok sayıda öğrenci bu okullardan mezun olarak iş hayatına atıldı, bazısı kendi işlerini kurdu.

Xinjiang'da 27 aydır herhangi bir terör saldırısı görülmedi. Sosyal istikrarın tesis edilmesiyle bölgede turizm hareketlendi. Bölgenin kültürel ve tarihi merkezlerinden Kaşgar'da turist sayısı ve turizm tüketimi 2018'de %50 arttı.

Yüzlerce yıllık Uygur geleneklerinin yeniden dirildiğine ve insanların modern yaşamdan dışlanmadığına dikkat çekten Ferhat Rozi, mesleki eğitim okulları projesinde yer almaktan gurur duyduğunu söylüyor ve ekliyor: "Bu okullar, terörizm ve aşırıcılık mağdurlarını kurtarmak için yeni bir model yarattı."