Özel Bilgi

Haritalar Dünyasında bir Xinjiang Hikayesi: Antik Haritalar ve Batılılar(3)

2019-02-27 Editör:Wang Yao Kaynak:Çin Kıtalararası Yayınevi

Bir Dizi Harflerin Ardındaki Hikaye: Arthur W. Hummel ve Kongre Kütüphanesi’nde bulunan “Xinjiang Haritası”

ABD Kongre Kütüphanesi’nde bulunan kopya, basit mürekkep çizgilerine sahip 18 katlı kağıt haritadan oluşan “Xinjiang Haritası”dır(Resim 54). Haritalar, Xinjiang'ın genelinde var olan dağların, su yollarının ve yolların durumunu ve Dihua (bugün Urumçi olarak bilinen), Yili ve Kuqa gibi önemli odak bölgeleri gösteriyor. Araştırmalara göre haritadaki bu bilgilerin Qianlong dönemiyle ilgili olduğunu ileri sürülmektedir.

Resim 54 : “Genel Xinjiang Atlası”nın kapağı

Bu atlas, deri kaplamasının sol alt köşesinde "Hummel pur. '34 no. 6" yazan bir etiket olmasaydı çok ilgi çekmezdi. Bu basit etiket, Xinjiang Haritası’nın Çin'den Washington D.C.'deki Kongre Kütüphanesine ve aynı zamanda kütüphanenin en seçkin isimlerinden biri olan Arthur W. Hummel'in deneyimlerine, diplomatik başarılarına ve ailesine olan yolculuğunu anlamak için çok önemlidir.

“Hummel pur. '34 no. 6” kütüphane koleksiyonundaki basit bir nottur. Bu not, “Xinjiang Haritası” koleksiyonunun 1934'te Arthur W. Hummel (1884-1975) tarafından satın alındığı ve orijinal basımın altıncısı olduğunu gösterir.

Resim 55 : Arthur W. Hummel

Hummel’ın tüm hayatı Çin’e bağlıydı. Çin’de uzun süre yaşamış ve Çin kültüründen çok etkilenmişti. Özellikle, yerel gazeteleri (difangzhi), eski haritaları ve eski paraları biriktirmekten çok zevk alırdı. Amerika Birleşik Devletleri'ne döndükten sonra, Kongre Kütüphanesi'ne Doğu Bölümü şefi olarak atandı. Orada, hayatının 26 yılını eski Çin metinlerini toplama ve tasnif etmeye adadı. Amerika Birleşik Devletleri Kongre Kütüphanesi'nde Çin antik kitap koleksiyonu alanında önemli bir figürdür.

Hummel, 6 Mart 1884'te Missouri, Warrenton'da doğdu. 1903'te liseyi bitirdi. Lisans eğitimini 2 yıl içerisinde Chicago Üniversitesi’nde tamamlayan Hummel, 1991’de yine aynı üniversiteden yüksek lisans derecesi aldı. Daha sonra Hummel, Chattanooga, Tennessee'deki üst seviye bir ortaokulda tarih öğretmeni olarak işe alındı. Altı ay sonra, o zamanlar okulda İngilizce öğreten eski sınıf arkadaşı Roy Smith, Japonya'daki Kobe Yüksek Ticaret Okulu'nda öğretmen ihtiyacı olduğunu söyledi. Uzak Doğu’nun hayranı olan Hummel, bu fırsatı hemen değerlendirdi. Amcasından bir tekne bileti almak için 350 dolar ödünç aldı ve Mart 1912'de Japonya'ya gitti.

Kobe'de öğretmenlik yaptığı iki yıl boyunca Hummel, Çin'i iki kez ziyaret etti. İkiz kardeşi William Frederick Hummel, 1908'den beri Nanjing Üniversitesinde tarih ve teoloji hocası olarak çalışıyordu. Bu iki yolculuk, Hummel'in Çin kültürüne olan tutkusunu iyice körükledi.

1914 yılında, Hummel Amerika'ya döndü ve eğitim gördüğü okuldan bir ilahiyat derecesi aldı. Aynı yılın ekim ayının 8'inde, Ruth Emily Bookwalter ile evlendi. Bir ay sonra, Amerikan Bord Heyeti sponsorluğunda, 1 yıl Çince eğitimi almak için Pekin’e gitti.

Resim 56 : 1930’da Hummel tarafından satın alınan denizleri ve okyanusları gösteren harita

1915 yılında, Hummel ve karısı, İngilizce öğrettiği Fenzhou Hıristiyan Erkek Orta Okulu'nun bulunduğu Shanxi Eyaletindeki Fenzhou veya Fen Şehrine (bugün Fenyang şehri olarak bilinir) taşındı. Fenzhou'da geçirdiği on yılda, Hummel, Çinli öğrenmeye devam etti ve çok sayıda yerel gazete okudu. Bu şekilde, Çin tarihi, coğrafyası, gelenekleri ve dini inançları hakkında derin bir bilgi birikimine sahip oldu. Hummel’in eski Çin haritalarını ve paralarını toplama hobisi de burada gelişti. Toplamda, farklı çağlardan 2000 tane eski demir para ve oldukça geniş bir dizi harita topladı. Oğlu Arthur Millbourne Hummel (Arthur W. Hummel Jr. olarak bilinir) 1920 yılında Fenzhou'da doğdu. 1924 yılında Hummel ve ailesi, Yenching Çin Çalışmaları okulunda Çin Tarihi ve Uygarlığını öğretmek için Pekin’e taşındı. 3 yıl sonra, Çin’de çıkan iç savaş sebebiyle ABD’ye dönmek zorunda kaldılar.

Amerika'ya geri döndükten sonra, Çin'de topladığı antik haritalardan oluşan bir sergide Hummel, Kongre Kütüphanesi Müdürü Herbert Putnam ile tesadüf eseri karşılaştı ve onun üzerinde çok olumlu bir izlenim bıraktı. Birkaç ay sonra 1927'nin sonunda, Hummel Kongre Kütüphanesinde geçici arşivci oldu. Bir sonraki sene, Çin Dili Bölümü(daha sonradan Doğu Bölümü adını alacaktır.) şefi olarak atandı. Burada 26 yıl çalıştıktan sonra, 1954’te emekli oldu.

Hummel'in profesyonel hayatı çok verimli geçmiştir. Şef olarak geçirdiği süre boyunca, Kongre Kütüphanesi'nin Çince dilindeki belgelerinin sayısı 1928'de yaklaşık 100.000 ciltten 1954'e kadar 300.000'e yükseldi. 1930 ve 1934'te Kongre Kütüphanesi, yüksek sayıda Çin haritalarını toplamak için iki kez alım yaptı: 1930 yılında, Hummel’ın elindeki antik haritalar kütüphane tarafından satın alındı. 1934'te ikinci parti harita seçiminden ve ithalatından sorumluydu. 1934'te satın alınan haritalardan biri, "Hummel pur. '34 no. 6" etiketli Genel Xinjiang Atlası idi.

Resim 57 : “Genel Xinjiang Atlası”nın haritası

Resim 58 : “Genel Xinjiang Atlası”ndan Batı Gölü Haritası

Hummel'in gözetiminde, Kongre Kütüphanesi'nin Doğu Bölümü, Qing ve Ming hanedanlıklarından gelen, 20. yüzyılın başlarında modern ölçme teknikleri kullanılarak üretilen, orjinal ve antika “yutu” baskıları toplandı. Bu bölüm, Çince haritalar açısından dünyadaki herhangi bir arşivden daha fazla çeşit haritaya sahiptir. Hummel, Doğu Bölümü’nün Çin dilindeki haritaların korunmasında ve Çin ile ABD arasında diyalogların geliştirilmesinde, aynı zamanda Batıdaki antik haritaların en önemli koleksiyonlarından biri olma itibarını oluşturmada vazgeçilmez bir rol oynadı.

Oğlu Hummel Jr, 1920 yılında Shanxi Eyaletinde doğdu. 1941'de Pasifik Savaşı patlak verdiğinde, Hummel Jr.Weifang'daki bir POW kampında Japon ordusu tarafından yakalanarak gözaltına alındı. 9 Haziran 1944'te, Çinli savaşçılar, çiftçiler ve çöp toplayıcılarının yardımıyla Hummel Jr, kamptan kaçabilmiş ve Japonlara karşı savaşan güçlere katılarak bir savaş kahramanı haline gelmiştir. Savaş bittiğinde, Hummel Jr. kariyerine ABD Dışişleri Bakanlığı’nda bir diplomat olarak başladı. 1981'den 1985'e kadar Amerika Birleşik Devletleri'nin Çin Büyükelçisi olarak görev yaptı. Bir asırdan uzun süredir Hummel ailesinin, Çin ile ayrılmaz bağlar geliştirdiği söylenebilir.

1934'te Hummel'in satın aldığı Genel Xinjiang Atlası, bu ailenin Çin ile yakın ilişkilerinin küçük bir örneğidir. Hummel'in antik haritalar konusundaki uzmanlığı göz önünde bulundurulduğunda, şüphesiz bu atlasla ilgili olarak onu satın almaya iten özel bir şey vardı.

57. resimde görüldüğü gibi, harita çok kolay anlaşılır bir yapıya sahiptir. Dağlar, nehirler, şehirler, ve karayolları gibi özellikler basit çizgiler kullanılarak basit ayrıntılarla çizilmiştir. Yapısı basit olmasına rağmen bu atlas, çok büyük bir akademik değere sahiptir. Bunu sebebi ise, Qing Hanedanlığından bozulmadan gelen en eski Xinjiang haritalarından biri olmasıdır. Qianlong döneminden bu yana, Xinjiang haritalarının ne kadar nadir olduğu göz önüne alındığında bu haritanın ne kadar değerli olduğunu tahmin edebilirsiniz.

Atlasın ilginç bir yönü de, ismi Xinjiang atlası olmasına rağmen, 58. resimde görüldüğü üzere Hangzhou’daki Batı Gölü’nün genel bir haritasıyla başlıyor. Bu harita, gölün üzerinde veya yakınında “Ayı Yansıtan Üç Havuz”, “Xihu Gölünün Kalbindeki Köşk”, Qianwang(Kral Qian) tapınağı ve Tiantai(Gökyüzü Platformu) Dağları gibi tarihi mekanların detaylı tasvirlerini sunmaktadır.

Okuyucular şüphesiz şu soruyu soracaklardır: Neden Çin’in öbür ucundaki Batı Gölü’nün, Xinjiang Atlası’nda ne işi var ? Bu atlas, Taipei’de bulunan, ortak kaynakları paylaştığı diğer Genel Xinjiang atlası ile karşılaştırıldığında, Kongre Kütüphanesi “Genel Xinjiang Atlası”nın ilk iki sayfasının eksik olduğunu görürüz. Tahminlere göre Batı Gölü haritası, bu ilk iki sayfanın eksiğinin kapatılması için genel atlasın içine rastgele konulmuştur. Hummel ve ailesi, ABD ve Çin arasındaki ilişkilerin gelişmesinde büyük rol oynadılar. Hummel'in kültürel değişimler alanındaki etkisi, oğlunun siyasal diplomasi alanındaki etkisinden daha kalıcı olacak gibi görünüyor. En azından, “Hummel pur. '34 no. 6” etiketinin arkasında nasıl bir tarihin yattığını düşündüğümüzde, bu durum daha belirgin hale geliyor.

Kaynakça

• Li Xiaocong: "Kongre Kütüphanesinde Eski Çin Haritalarının Analizi", Kültürel Eserler Yayınevi, 2004

• Wang Yao: "Taipei Ulusal Kütüphanesi"nde bulunan "Qing Hanedanlığına ait Genel Xinjiang Atlası Çalışması, Çin Klasikleri ve Kültürü Vol. 3, 2014