Kültür

Çin'deki etnik grupları bir bayramı daha coşkuyla karşılıyor

2019-02-04

Çin'de yaşayan 56 etnik gruptan vatandaşların ortak bayramı olan geleneksel Bahar Bayramı, Çin Ay Takvimi'ne göre yarın kutlanacak. Bir bayramı daha yaşamının muhteşem hazzı insanların hafızalarına yerleşecek olan bu bayram gününde herkes uzun geçmişe dayalı tarih ve kültürle yepyeni bir yeni yılın tadını çıkaracak. Ulusal kültürü yüreğinde hisseden vatandaşlar, özgün gelenek ve göreneklerine gün geçtikçe dinamizm kazandırmayı sürdürecek. Bugün başlayan 7 günlük bayram tatili dolayısıyla memleketlerine dönerek aile fertleriyle bir araya gelmek, birbirlerine mutluluk dileklerinde bulunmak ve uyum içinde yaşamak, Çinlilerin Bahar Bayramı'ndan alacakları en büyük hislerin başında geliyor. Bayram sırasında, kıpkırmızı fenerleri asmak, evlerin kapılarına mutluluğu dile getiren süsleri yapıştırmak, bir araya gelmeyi simgeleyen Jiaozi'yi (mantı) yemek, bayramlaşmak ve esenlik dilemek gibi gelenekler Çinliler için vazgeçilmezdir. Bu yoğun kutlama havası içinde Çinliler, seyahat edip sergileri gezerek, kitap evlerine giderek, panayırları gezerek ülkenin geleneksel kültürünün devamını ve bir araya gelme duygularını pekiştirir.

Bilindiği gibi Çin'de Han milliyetinin dışında başka birçok azınlık etnik grubu da kendine özgü kutlama şekilleriyle bu geleneksel bayramı kutluyor.

Ülkenin güneyindeki Hainan eyaletindeki bölgelerde Yi etnik grubundan vatandaşlar yaşıyor. Yiler Bahar Bayramı sırasında hep birlikte "Axitiaoyue dansı"yla bayramı kutlarlar. Arife gecesinde ise ailece sofra etrafında oturarak şarap içerler, lezzetli yemekler yerler ve yemek sırasında yeni yılı kutlayan şarkılar söylerler. Bazı köylerde kadınlara olan saygıyı ifade etmek için yeni yılın ilk gününde kadınlara tatil verilir ve ev işlerini erkekler yapar.

Ülkenin güneybatısındaki Yunnan ve Sichuan eyaletlerinde ise Pumi etnik grubu yaşıyor. Farklı bölgelerde yaşayan Pumilerin Bahar Bayramı kutlama tarihi de farklıdır. Bazı bölgelerdeki Pumiler Çin Ay Takvimi'ne göre yılın 1. ayın 1. günü, bazıları ise 2. ayın 3. günü yeni yılı kutlarlar. Arife gecesi önce aile reisi "Kapı Tanrısı"na dua eder sonra birlik sembolü olan akşam yemeğini beraber yerler. Ertesi sabaha karşı Pumiler bayramlaştıktan sonra atalarını anarlar, ailesinin güvende olması ve bol mahsul alınması için dua ederler. Aynı gün Pumiler ayrıca 13 yaşına varan erkek çocukları için "pantolon giydirme", kız çocukları için "etek giydirme" töreni düzenler. Bu, Pumilere göre yetişkinlik çağına geçiş töreni olarak adlandırılır. Törene genelde anne ya da dayı başkanlık eder. Tören sırasında aile üyelerinin hepsi alevlenmiş mangalın etrafında otururlar. Eğer yetişkinlik çağına varan çocuk erkek olursa ona uzun pantolon giydirilir ve çocuğun sağ eline bıçak, sol eline gümüş para verilir. Pumilere göre, gümüş para hayat yolunun, bıçak ise kahramanlığın sembolüdür. Eğer çocuk kız olursa, sağ eline küpe ve bilezik gibi süs eşyaları, sol eline ise çuval bez verilir. Bu, aile yetkisine sahip olması ve çalışma yükümlülüğünü üstlenmesi gerektiğini simgeliyor. Kız, ayrıca din adamının başkanlığında Ocak Tanrısı'na ve atalarına ibadet eder. Sonra, kızın dayısı ya da annesi, kızın uzun elbisesini çıkartarak, ona kısa ceket ve pileli etek giydirir. Bunlar bitince herkes kıza hediye vererek, kızı kutlar. Erkek ya da kız çocuklar Ocak Tanrısı'na, akrabalarına ve arkadaşlarına secde ederler, içki sunup teşekkür ederler ve bundan sonraki hayatında da onlardan koruma ve yardım isteklerini dile getirirler. Törenden sonra yetişkinlik çağına geçen bu gençler kolektif üretim çalışmalarına ve çeşitli sosyal faaliyetlere katılabilirler.

Ülkenin ortasındaki Hubei ve güneybatısındaki Guizhou eyaletlerinde yaşayan Miao milliyeti Bahar Bayramı'nı "Kejia Yılı" olarak adlandırır ve gelecek yılda güzel iklim ve bol mahsul dilemek için her aile domuz ya da koyun gibi kurbanlar keserler. Bunun yanı sıra, Miaolar "Bahar şarkısı" da söylerler. Bu şarkı, Miaoların bahara olan özlemlerini ve sevgilerini ifade eder.

Diğer bir etnik grup da Gelaolardır. Gelaolar ülkenin Guizhou eyaletinin batısındaki bölgelerde yaşarlar. Gelaoların Bahar Bayramı'nın tarihi, örf ve adetleri Han milliyetiyle hemen hemen aynıdır. Dolayısıyla Gelaolar da Hanlar gibi bayrama büyük önem verirler. Gelaolar yaşlı ağaca taparlar. Dolayısıyla Gelaolar, bayram sırasında ağaca yemek verir. Bu, bayramın en önemli içeriğini oluşturur. Gelaoların "Ağaç Besleme" ya da "Ağaca Tapma" geleneği, dünyadaki her şeyin ruhu ve canı olduğuna inanmasından kaynaklanıyor. Bayramın ilk günü "Kaplan Günü" olarak da adlandırılır. O günde her aile, pirinçten yapılan içkiyle et, balık ve yapışkan pirinçten yapılmış pilav gibi yemekleri yanlarına alıp dağlardaki ağaçlara tapınmaya giderler. Dağa çıkan kalabalık, en yüksek ve eski ağacı seçerek, ağaca tapınma töreni düzenler. Tören sırasında kişiler ağacın önünde kağıt para ve tütsü yakar, diz çöküp ağaca ibadet eder. İbadet bitince, bazı kişiler ağaç kabuğunu üç yerinden keser, ağacın kesilen yerine et ve pilav doldurup, içki döker ve sonra kesilen yeri kırmızı kağıtla kapatır. Ağaçlara yemek verirken, farklı ağaca farklı sözler söylerler. Örneğin, eğer yemek verdiği ağaç meyve ağacı olursa, bu ağaca "Pilav verdim kaşık kaşık, et verdim topak topak sen de bol bol meyve ver" diyerek iyi hasat dileğinde bulunurlar. Ağaca tapınma töreninden sonra kişiler bir araya gelerek bayramı kutlarlar.

Bir diğer etnik grup ise Hezheler. Hezheler Bahar Bayramı sırasında gündüz yüzme, kayıkla gezme ve halat çekme gibi çeşitli sportif yarışmalar yaparken, akşamüstü nehrin iki yakasındaki açık havada bir araya gelerek, şenlik ateşi yakıp birlik sembolü olan akşam yemeğini beraber yerler. Hezheler yemekten sonra el ele vererek türkülerin eşliğinde kuğu dansı, saman dansı ve def dansı gibi danslar ederler. Hezhelerin 10'dan fazla çeşitte türküsü bulunur. Kulağa hoş gelen türküler, Hezhe milliyetinin yaşamının her yönünü yansıtır. Bayramın kutlandığı günlerde, tüm köy halkı, sevince boğulur.

Bir başka etnik grup da Tujialar. Tujialar Bahar Bayramı'nı Hanlardan bir gün önce kutlar. Bayramın kutlandığı günlerde Tujialar, çeşitli kutlama etkinlikleri düzenler. Bu etkinlikler, genellikle birkaç gün hatta onlarca gün sürer. El sallama anlamına gelen "Baishou" dansının yapıldığı salon, bayram sırasında en kalabalık yere dönüşür. Tujiaların yaşadıkları her köyde bir dans salonu bulunur. Bayram günü Tujialar, bayram yemeğini erken yedikten sonra, yepyeni elbiseler giyerek, neşe içinde el sallama dansı yapmak için salona akın ederler.

Sırada Çin'in kuzeybatısındaki Helongjiang eyaletinde yaşayan Elunchun etnik grubundan vatandaşlar var. Yılbaşı sabahı genç Elunchunlar ilk önce aile büyüklerine bir bardak şarap sunarak saygıyla selam vererek, yeni yılını kutlar, daha sonra aynı kuşaktan olanlar karşılıklı kadeh kaldırarak birbirlerine mutluluk ve bol şans dileklerinde bulunur. Kahvaltı sonrası herkes bölgedeki meydanda bir araya gelerek at ve okçuluk yarışı gibi etkinlikler düzenleyerek neşe içinde bayramı geçirirler.

Son olarak da ülkenin Helongjiang eyaletinde yaşayan Dawo'er etnik grubunun bayram kutlaması var. Dawo'er milliyetinden gençler yılbaşı sabahı, büyükleri ziyaret ederek büyüklere olan saygı ve iyi bayram dileklerini sunarlar, birlikte bayram kahvaltısı yaparlar. Ardından gençler bir araya gelerek ellerini tencere diplerindeki siyah küllere batırarak arkadaşlarının yüzlerine sürerler. Güzel kızlar sık sık delikanlılar tarafından "gri kız" haline getirilir. Söylentilere göre, bu adet yeni yılda bereket ve mutluluk dilemek anlamına geliyor. Böylece herkes kahkahalar içinde bayramın getirdiği neşe ve mutluluk denizinde yüzüyor.

Kutlamaların neşeyle ve görkemli bir şekilde başladığı bugünlerde tüm vatandaşların Bahar Bayramı coşkusunu sevdikleriyle paylaşarak, sağlıklı, huzurlu ve mutluluk dolu bir yeni yıla girmelerini dileriz, nice senelere…